Singkar

36f73-kaversingkarsiluetbulanluka

Papat

Nusa ngebrukake awake ing dhipan cilik tanpa kasur. Sirahe pating srenut, awake lemes. Pirang-pirang dina iki dheweke pancen kurang sehat. Nanging gandheng ing sawah akeh gaweyan mula kepeksa tetep temandang.

Singkar, sawijining desa slawe kilo sakidul punjering kutha. Desa kang keliwatan kali gedhe kang kimplah-kimplah banyune, nanging ora duwe saluran irigasi kanggo tetanduran ing sawahe. Menawa rendheng teka, wong-wong padha nandur pari. Njagakake tibane udan kanggo mbanyoni. Yen mangsa udane dawa bisa panen pindho kanthi asil kang lumayan. Nanging yen nuju udane mung sedhela, kepeksa panen kang kapindho kena puso. Padatan wong-wong ing desa iku padha nandur mbako sawise panen kapindho, sinambi ngenteni tekane mangsa rendheng. Pancen asile kalah karo mbako Temanggung, wewengkon kang diapit dening gunung Sumbing lan Sindoro lan kondhang minangka papan kang ngasilake mbako kang becik ing Jawa Tengah. Ewa semono, mbako Singkar bisa dadi panyanggane saperangan warga sinambi ngenteni rendheng teka.

(lebih…)

Iklan

Singkar

36f73-kaversingkarsiluetbulanluka

Telu

Kaya sabendinane, esuk mau Narumi uga tangi sadurunge bedhug subuh. Ngliwet, nggodhog banyu, nggawekake wedang mbokne, mbiyantu adhi-adhine adus lan dandan, nyepaki sarapan, lan ndulang Tarinah, adhine sing cilik dhewe. Sawise mbokne budhal menyang sawah lan Bariyadi uga Lestari padha sekolah, nembe Narumi ngopeni awake dhewe. Kuwi wae menawa Sumini, adhine kakang ragil, gelem nunggoni Tarinah. Menawa Sumini nuju kepingin dolan karo kanca-kancane, Narumi kudu ngenteni Tarinah turu supaya bisa adus lan ngrampungake gaweyan omah. Sawise Bariyadi utawa Lestari bali, nembe Narumi bisa nusul mbokne menyang sawah, awit wis ana kang nggenteni momong Tarinah.

Senajan aras-arasen, sawise Lestari bali, Narumi meksa sikili tumuju sawah kidul desa. Sipon ndhaut. Yen ora ana sing ngrewangi, mbokmenawa tekan tengah dina durung rampung.

Ngliwati tengah desa kang sepi, Narumi setengah ngalamun. Angin nyempyok gegodhongan lan kala-kala godhong garing tiba ngenani pundhake, sirahe. Ora direwes. Sikile terus dijangkahake tumuju njaban desa, blusukan liwat kebonan minangka dalan sidhetan. Saya nyedhaki njaban desa, sikile saya krasa abot. Jangkahe dialonake. Unjal ambegan. Jero. Sidane jangkahe kandheg. Ing ngisor wit sukun gedhe sajeroning kebonane Pak Bayan.

(lebih…)

Singkar

36f73-kaversingkarsiluetbulanluka

Loro

“Arep nggugu sapa kowe yen ora nggugu aku?” tembunge Sipon nanjem ing pulung ati. Banjur klepat, ninggalake Narumi kang ungkep-ungkep ing amben, mrebes mili.

Ing njaban omah, kahanan lumaku kaya padatan. Engkrat-engkret suwara jenggeret mbagekake bakal tekane wengi, kemrisik godhong pring katerak sisane angin, lan hawa atis kang nggenteni sinaring surya saya nambah nelangsane ati.

Menawa Bapak ora kesusu tinggal donya mbokmenawa ora ngene kedadeyane. Narumi nggetuni.

Polan lan Sipon, wong tuwane Narumi petani tulen. Mbah-mbah buyute, mbahne, apa dene wong tuwane, kabeh njagakake urip saka tetanen. Pari utamane. Dene saka kebon bisa diarep-arep woh-wohan manut mangsane, kaya dene salak, rambutan, pelem, kokosan, manggis, utawa kelapa. Nanging gandheng anak turune akeh, mula tekan Polan utawa Sipon kebonan mau saperangan wis dadi omah. Kang isih wujud kebon mung kari keturahan wit salak kang sepet wohe lan rambutan kecut kang ora bisa nglothok daginge.

Kanggo tambah-tambah pemetu, menawa gaweyan sawah sela, Polan melu mburuh ngundhuh kelapa. Sadurunge tengah dina, biasane wis tekan omah karo mikul kelapa. Upah anggone ngundhuh. Banjur esuke, Sipon nggawa kelapa mau menyang prapatan kidul desa. Ing prapatan kana padatan wong-wong desa Jurang lan sakiwa tengene padha nunggu bakul kang bakal nggawa asil kebon lan sawah iku menyang kutha.

(lebih…)

Singkar

36f73-kaversingkarsiluetbulanluka

Siji

Tanpa pamit Nani mbandhangake sepedha motore. Luhe isih dleweran. Kacamata ireng nylamurake tlapukane kang mbrendul. Masker kang nutup irung nyesep luh kang netes ing pipine. Bablas metu saka kampung ambyur ing ramene dalan.

“Iki jatahmu,” celathune Narumi, ibune,  karo ngulungake dhuwit jajane.

Nani kang nembe reresik kamar njengek. Nyelehake tumpukan buku kang bakal dipindhah panggonane. Tangane kumlawe arep njupuk dhuwit mau. Nanging Narumi njupuk bali atusan ewu kang diulungake. Nani njengkerutake bathuke.

“Ana sarate,” celathune Narumi  lirih, tandhes. “Kurniawan koktampa utawa kowe ra nampa blanja saka aku maneh. Ora kudu njur rabi. Ning tampanen tresnane.”

Sanalika Nani nggebrak meja. Buku setumpuk ing ngarepe disamplak. Mawut. Saperangan ngenani Narumi. Nani kaca-kaca.

(lebih…)

Singkar

36f73-kaversingkarsiluetbulanluka

Ringkesan

Nani, sawijining aktivis mahasiswa, minggat saka omah merga gegeran karo ibune. Omahe Inten kang dadi jujugane. Karepe arep ngleremake ati, jebul karo Inten malah diwelehake pegaweyane sasuwene iki minangka aktivis kampus.

Ing panggonan liya Nusa, kekasihe Nani, nembe perang karo batine dhewe. Nom-noman kang mbaktekake uripe ing sawijining desa sakidule kutha Ngayogya iku, rumangsa kajiret dening lelakone ing dina kapungkur. Lelakon iku kang ndadekake dheweke mandheg mangu sajeroning mbangun sesambungan karo Nani.

Lindhu gedhe kang dumadi ing kutha Ngayogya, njalari Nani bali marani ibune. Ya lindhu iku uga kang ngeterake Nusa nemoni Nani lan mblakakake sapa sejatine dheweke.#

Biru Wungu

 

Jpeg
Biru Wungu, Swaratama, edisi 06 2017

Jam kunjung meh rampung. Meksa durung katon wewayangan iku. Wewayangan biru, wungu, kang tansah daktunggu. Kang wis janji bakal mujudake impenku, urip nyawiji karo aku.

Mbaka siji tamu-tamu padha pamitan bali. Lan kaya padatan sadurunge pepisahan, tamu-tamu iku padha kekep-kekepan karo kanca-kanca tahanan.  Ana uga kang tangis-tangisan.

Mung aku siji-sijine tahanan kang ora ketamon. Kepeneran. Pancen ora ana kang dakantu. Kejaba wewayangan iku. Wewayangan biru, wungu, kang dadi kembange uripku. Nanging wewayangan iku uga kang nguncalake aku ing sejeroning kunjara.

***

(lebih…)

Dakperjaya Ing Kene

Cerkak Siti Aminah

“Aku kang duwe hak ngrabi kowe,” kandhamu tajem sinambi nduding aku.

“Salawase. Aku ra sudi dadi bojomu!” wangsulanku lirih. Ora kalah tajem.

***

September  2002. Kantor lembaga sosial. Sore. Jam lima kliwat telung menit.

“Wadhuh. Wis kliwat jam kantor, je,” wangsulane Salma. “Mbok kon mara sesuk wae.”

“Mesakake, Ma. Adoh-adoh saka njaban kutha. Isih cilik, lagi pat belas taun,” dhesege Tanti.

“Piye, Nung?” Salma unjal ambegan, noleh marang Nunung.

“Apa, ta? Hukum apa psikologi?” pitakone Nunung sinambi ngringkesi barang-barange.

“Hukum karo psikologi,” wangsulane Tanti. “Perkosaan. Hamil.”

“Oh. Ya wis ayo. Sedhela wae,” Nunung njengek. Nglereni pegaweyane.

  (lebih…)